LỰA LỜI MÀ NÓI
Ở đời không phải lúc nào chúng ta cũng giữ được bình tĩnh để nói chuyện hài hòa với mọi người. Có những lúc cơn nóng giận điều khiển đầu óc ta và ngay tức khắc chúng ta nói ra những lời nói không hay với những người xung quanh mình. Có thể nói giá trị của lời nói rất lớn, nó có thể làm cho người khác quý bạn nhưng nó cũng có thể làm người khác ghét bạn, thù bạn. Vì vậy hãy nhớ:
Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
Có câu chuyện nhỏ:
Ở làng kia, có một thanh niên học giỏi, có tài nhưng nói năng văng mạng, không kiêng nể một ai và không cần để ý tâm trạng người nghe.
Gia đình, người thân khuyên bảo nhiều nhưng anh ta luôn gạt đi và nói: “Chỉ là mấy câu nói chứ có gì to tát, lời nói gió bay, sao mà phải quan trọng hóa mọi chuyện lên?”. Dần dần mọi người xung quanh ít muốn nói chuyện với anh ta nữa.
Một hôm nọ, có một vị cao tăng đi qua, nghỉ ngơi ở quán nước đầu làng, nơi mọi người hay tụ tập nói chuyện với nhau, mọi người tới hỏi thăm ông. Như thói quen, anh thanh niên kia lại nói năng xấc láo, thiếu lễ độ với vị cao tăng khiến cho mọi người rất bất bình, quay ra quát mắng anh ta. Anh thanh niên cáu lên nói to: “Tôi xin lỗi ông ấy là được chứ gì, có mấy câu nói mà cứ so đo”.
Vị cao tăng coi như không để ý, kể một câu chuyện: “Người nông dân nọ nuôi một con gấu chó từ lúc nó còn nhỏ, ông ta rất yêu thương nó, chăm bẵm cho tới ngày nó trưởng thành, con gấu chó lúc nào cũng quấn quýt bên ông. Một ngày, chú gấu chó chui sang ruộng nhà hàng xóm bẻ trộm ngô ăn. Khi biết, người chủ ruộng ngô đã sang gặp người nông dân trách mắng. Xấu hổ và tức giận, ông vớ ngay thanh gậy to quật liên tiếp vào người chú gấu chó, vừa quật vừa chửi mắng thậm tệ: “Súc sinh thì vẫn mãi chỉ là súc sinh, ta nuôi ngươi thật phí công hoài của, cút ngay” rồi đá chú gấu chó ra khỏi nhà, đóng sập cửa lại. Đến hôm sau, người nông dân nguôi giận và thấy hối hận, ông đi vào rừng để tìm chú gấu chó nhưng gọi cả buổi cũng không thấy chú đâu.
Một thời gian sau, khi người nông dân vào rừng lấy củi, gặp con hổ dữ. Ông nhắm mắt chịu chết nhưng không ngờ, chú gấu chó ở đâu lao ra chiến đấu với con hổ, sau một hồi vật lộn cuối cùng chú cũng đuổi được con hổ đi, người đầy thương tích. Người nông dân mừng quá, chạy lại ôm lấy chú gấu chó vuốt ve, nói: “Lần trước ta đánh con có đau không, ta chỉ giận quá thôi chứ ta thương con lắm, ta rất nhớ con, về nhà với ta nhé”. Con gấu chó chảy nước mắt nhưng nó không theo người nông dân về mà quay người bỏ đi”.
Nghe xong câu chuyện, mọi người ai cũng xúc động, lặng im, cả anh thanh niên kia cũng vậy, lặng lẽ cúi đầu hiểu ra. Vị cao tăng chậm rãi nói: “Lời nói tùy tiện sắc hơn lưỡi dao, nó có thể gây vết thương mãi mãi trong tâm hồn con người ta mà không lành sẹo được. Vì thế hãy biết lựa lời mà nói để sau đó không bao giờ phải hối hận và day dứt”.
Lời nói là một thứ rất quan trọng trong giao tiếp con người. Nhờ có nó mà con người chúng ta tương tác được với nhau, hiểu ý nhau và cùng nhau làm việc. Nó không mất tiền để mua, nó có sẵn trong mỗi người vì thế dân gian khuyên chúng ta nên tìm những lời nói hay, lời nói đẹp để nói không mất lòng nhau. Ở đây ta thấy được sự tôn trọng nhau và sự quan trọng của lời nói trong giao tiếp hàng ngày.
Nhân dân ta thường khuyên “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói” hay “khẩu nghiệp”. Lời nói có tác dụng rất ghê gớm nó không chỉ làm người ta tốt lên mà nó cũng có thể làm người ta xấu đi. Nếu không lựa lời mà nói thì sẽ tạo nên khẩu nghiệp. Những lời nói không hay sẽ khiến bạn xấu đi trong mắt những người xung quanh thậm chí là có kết quả tệ hơn thế. Lựa lời cũng không có nghĩa là ta phải nịnh bợ người nay hay người khác mà trong từng hoàn cảnh trường hợp, từng đối tượng cụ thể ta nên dùng những từ ngữ phù hợp để đạt hiệu quả cao trong giao tiếp. Ví dụ khi gia đình xảy ra tranh cãi, mỗi người nên giữ thái độ bình tĩnh nói những lời phân tích về lí lẽ của mình chứ không nên chửi tục hay nói không hay.
Nói chung, ta nên biết cân nhắc và tìm những lời hay ý đẹp để phát ngôn trong mọi hoàn cảnh và mọi đối tượng. Dù là người xấu hay người tốt, dù lúc vui hay tức giận chúng cũng không nên nói ra những điều không hay.
See Translation